ಪುಟ ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡಿ: ಇದರ ಹಿಂದೆ ಯಾರು?
ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವವರು ಒಂದು ಮೂಲವನ್ನು ಅದರ ಪುಟ ಬಿಟ್ಟು, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಬೇರೆಯವರು ಏನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಕೇಳಿ ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಅಪರಿಚಿತ ತಾಣ ಎದುರಾದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಅದನ್ನೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಓದುತ್ತಾರೆ: ಪರಿಚಯದ ಪುಟ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಧಾಟಿ, ಉಲ್ಲೇಖಗಳು. ವೃತ್ತಿಪರ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವವರು ಬೇರೆಯದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪುಟವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಟ್ಟು, ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆ ತಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಬೇರೆ ಮೂಲಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ: ಅದನ್ನು ನಡೆಸುವವರು ಯಾರು, ಹಣ ಕೊಡುವವರು ಯಾರು, ಹಿಂದೆ ಏನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡಡ್ಡ ಹರಡುವುದರಿಂದ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫರ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಎಜುಕೇಶನ್ ಗ್ರೂಪ್ ಇದನ್ನು “ಅಡ್ಡ ಓದು” (lateral reading) ಎಂದು ಕರೆಯಿತು.
ಅವರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಪುಟದಲ್ಲೇ ಉಳಿದು ಲಂಬವಾಗಿ ಓದಿದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಪ್ರಾಯೋಜಕರನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿದ ಅಂದದ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಮರುಳಾದರು. ಅಡ್ಡ ಓದಿದ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವವರು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ನಂತರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಾಲೇಜಿನ ಒಂದು ಕೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದವು; ಅದು ಉಳಿಯಿತು ಎಂದು ಕಂಡವು.
ಈ ಅಭ್ಯಾಸ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ, ತೀರ್ಪಲ್ಲ: ಇದರ ಹಿಂದೆ ಯಾರು, ಮತ್ತು ನನಗೆ ಹೇಗೆ ಗೊತ್ತು? ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ, ಕಂಪನಿ ಅಥವಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಒಡೆತನದ ಮಾಧ್ಯಮವೂ ಸರಿಯಾಗಿರಬಹುದು; ಯಾರದ್ದೆಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗದ ಮಾಧ್ಯಮವೂ ತಪ್ಪಾಗಿರಬಹುದು. ಹಿಂದೆ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ ಮುಂದೆ ಏನನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು, ಓದುವಾಗ ಯಾರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ನೆನಪಿಡಬೇಕು ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆ ಎರಡು ಸಣ್ಣ ನಡೆಗಳು. ಕ್ಲಿಕ್ ಸಂಯಮ: ಹುಡುಕಾಟದ ಮೊದಲ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಮೊದಲು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನವರೆಗೆ ಓದಿ ಆರಿಸಿ. ಮೊದಲು ಮೂಲ: ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮೊದಲು ಅದು ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು ಎಂದು ಹುಡುಕಿ, ನೀವು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಕಂಡಿರಿ ಎಂದಲ್ಲ.
ಹುಡುಕುವಿನಲ್ಲಿ
ಹುಡುಕುವಿನ ಪ್ರತಿ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೂ ಒಂದು ಪುಟವಿದೆ; ಅದರ “ಈ ಮಾಧ್ಯಮದ ಬಗ್ಗೆ” ಕಾರ್ಡ್ ಆಧಾರ ಸಹಿತ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಪ್ರಕಾಶಕರು ಯಾರು, ಅದು ಯಾವ ಬಗೆಯ ಸಂಸ್ಥೆ, ಆ ಮಾಲೀಕರು ಹುಡುಕುವಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೇನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾವಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಕೇಂದ್ರ ಎಲ್ಲಿ. ಕಾರ್ಡ್‌ನ “ಏನನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು” ಸಾಲುಗಳು ಅಡ್ಡ ಓದುಗನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು; ಹುಡುಕುವಿನ ಬಳಿ ಇರುವ ಸಂಗತಿಗಳೂ, ತುಂಬದ ಖಾಲಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿವೆ. ಮಾಲೀಕರ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕಾರ್ಡ್ ಊಹಿಸದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ನಿಮಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
- ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಮಾಧ್ಯಮದ ಹಿಂದೆ ಯಾರಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ನೀವು ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿರಿ: ಅದರ ಸ್ವಂತ ತಾಣದಲ್ಲೋ, ಬೇರೆಡೆಯೋ?
- ಮಾಲೀಕರು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ವ್ಯವಹಾರದ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಈ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಓದುವ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಆಧಾರಗಳು
ಆಧಾರಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.
- Sam Wineburg and Sarah McGrew (2017), “Lateral Reading: Reading Less and Learning More When Evaluating Digital Information”, Stanford History Education Group working paper 2017-A1.
- Sam Wineburg and Sarah McGrew (2019), “Lateral Reading and the Nature of Expertise: Reading Less and Learning More When Evaluating Digital Information”, Teachers College Record 121(11): 1–40.
- Jessica E. Brodsky and others (2021), “Improving college students’ fact-checking strategies through lateral reading instruction in a general education civics course”, Cognitive Research: Principles and Implications 6: 23.
- Sam Wineburg, Joel Breakstone, Sarah McGrew, Mark D. Smith and Teresa Ortega (2022), “Lateral reading on the open Internet: A district-wide field study in high school government classes”, Journal of Educational Psychology 114(5): 893–909.